Tốc độ di chuyển của gốc tự do

Viên “đạn mi ni” này được bảo vệ trong vỏ bọc, lao nhanh trong cơ thể sống và không có cái gì đủ sức kìm nó lại… ngoại trừ superoxyt dismutada. Miễn là cái tên khiếp đảm này không dọa nạt được bạn. Đó đơn giản chỉ là enzym, tức là men; nó biến gốc tự do thành một sản phẩm xoàng xĩnh, được bán ở các hiệu thuốc và nó chính là hydro peroxyt (nước oxy già).
Hydro peroxyt, thật ra không có quan hệ với gốc tự do, tuy nhiên nó có khả năng phản ứng nhanh và là chất oxy hóa mạnh nên được sử dụng để khử trùng vết thương. Để trung lập hóa độc tố, hydro peroxyt buộc cơ thể phải dùng một vũ khí đặc biệt là enzym, có tên là glutathuon – peroxidaza (nguồn gốc của nó là selen), điều chế nước oxy đậm đặc thành nước oxy thông thường.
Vì thế, sự sống của tế bào là quá trình tìm kiếm sự cân bằng thường xuyên giữa việc sản xuất gốc tự do được oxy hóa và sự trung hòa tính của chúng, bằng hệ thống bảo vệ đặc biệt của cơ thể.
Nhưng đó là sự cân bằng dễ bị phá vỡ: chỉ ở đâu đó bị thiếu hụt enzym – “tẩy rửa” thì ngay ở đó xuất hiện ion kim loại (như các ion sắt hoặc đồng chẳng hạn) thì hydro peroxyt tác động ngay lập tức đến gốc superoxyt và do đó sinh ra phản ứng chuỗi của các gốc tự do, còn nguy hiểm hơn những gì chúng ta nói trước đây. Chúng trở thành hydroxin và có khả năng phản ứng hóa học cực kỳ cao và trong khoảnh khắc chúng có thể tác động rất mạnh đến cả những mô của chúng đã được hình thành.
Tác hại đưa lại bởi các gốc tự do
Khi những cơ chế tự nhiên của việc bảo vệ chống oxy hóa không ở trạng thái ngăn giữ được dòng thác gốc tự do, thì chúng sẽ hoàn toàn được tự do hành động. Những phần mô của chúng ta bị các gốc tự do “ném bom” thật sự và sẽ tạo ra ở bên trong chúng một loạt những thoái hóa khác nhau, gây ra lão hóa, phát sinh tế bào ung thư và cuối cùng là tử vong.
Đòn đánh vào màng tế bào
Ta cần chú ý hơn, xem các gốc tự do mang đến những tai họa gì. Vấn đề chủ yếu như ta đã nói là ở chỗ, chúng được gọi là phản ứng xảy ra kiểu dòng thác chảy. Thí dụ, gốc hydroxin có thể gây ra sự thay đổi một lượng lớn điện tử, làm vỡ những hạt nhân hydro và tạo thành những gốc tự do mới. Quá trình tương tự phát sinh đồng thời ở các dây chuyền axit béo chưa no nhiều nối đôi (người ta biểu thị chúng bằng chữ cái La tinh R-H), có thừa thãi trong màng tế bào.