Con người có bị selen đầu độc không?

Hiếm thấy trường hợp con người bị đầu độc bởi selen, vẫn có những dấu hiệu khác nhau về nhiễm độc
Vấn đề này được đặt ra hoàn toàn tự nhiên, sau câu chuyện về tai họa xảy ra với đàn ngựa của Marco Polo. Cũng may là hiếm thấy trường hợp con người bị đầu độc bởi selen, thậm chí kể cả sử dụng đều đặn rau, hoa quả trồng trên vùng đất thừa thãi chất đó. Song, dù sao cũng vẫn có những dấu hiệu khác nhau về nhiễm độc kinh niên diễn ra.
Đó là trường hợp cảm thấy dư vị kim loại và mùi tỏi trong miệng. Tóc bị khô và gãy, trên móng chân xuất hiện những nốt trắng và vết lõm dài. Phế quản thường xuyên khó chịu và nhiều khi hơi khó thở và ám ảnh cảm giác gò bó, trầm uất. Cuối cùng sinh ra đi ngoài và tất nhiên kèm theo mệt mỏi tăng lên và hầu như không thể kiềm chế được bực bội.
Chuẩn đoán việc nhiễm độc cũng đơn giản. Trong trường hợp có các triệu chứng nói trên ở bệnh nhân thì cần phân tích nước tiểu và máu. Nếu các xét nghiệm cho thấy hàm lượng selen cao, thì phải có biện pháp thích hợp, nhanh chóng hạ xuống mức bình thường, và sau đó các triệu chứng bệnh sẽ biến mất hoàn toàn.
Ngộ độc cấp tính
Ngoài các bệnh phổi mãn tính thường gặp, ta còn gặp những trường hợp bệnh nặng hơn nhiều do ngộ độc selen mà nguyên nhân của nó không hiếm khi gây ra tự vẫn hoặc tai nạn nghề nghiệp. Khi bị ngộ độc cấp tính selen, thì trước hết, thấy ngay mùi tỏi nồng nặc. Những triệu chứng kèm theo là khó thở, bị mẩn đỏ da và nôn mửa. Ở đây phải kể đến trường hợp năm em bé bị ngộ độc cấp tính do nhiễm một lượng lớn selen. Các em bắt đầu bị đi ngoài, nôn mửa, co giật cơ bắp. Mặc dù đã có những biện pháp chữa trị ráo riết (oxy, ống dẫn, thụt rửa), nhưng 3 em trong số đó đã chết vì kiệt sức – do nồng độ selen quá cao trong máu, ở năm em bé bất hạnh này, nồng độ cao quá mức tối đa 30 lần.
Tác động tiêu cực của selen biểu hiện ở hai khía cạnh: thứ nhất, nó cùng với lưu huỳnh ảnh hưởng đến một loạt các cơ chế sinh lý; thứ hai (điều này là chủ yếu) kìm hãm hoạt động của các enzym hô hấp, có thể dẫn đến chết vì ngạt thở.
Như vậy, một mặt sự dư thừa selen gây ra ngộ độc và những hậu quả thảm khốc; mặt khác cũng không kém phần nguy hiểm, nếu thiếu selen. Vậy phải làm gì? Làm thế nào để tìm đến mức trung dung đáng quý? Làm thế nào để xác định được liều lượng selen, nếu không phải để chữa bệnh thì cũng là sự cần thiết tối thiểu với cơ thể con người? Dưới đây chúng ta sẽ phân tích cặn kẽ sự khác nhau rất ít giữa việc thiếu và thừa selen.