Bí mật của bệnh Kêsan

Chứng minh trên đây đã cho phép kết luận dứt khoát, rằng selen là một vi lượng cơ bản
Cũng năm đó, sau khi tìm ra được bí mật của bệnh Kêsan, các bác sĩ ở New Zeland đã công bố bệnh án của một bệnh nhân đã được phẫu thuật dạ dày. Sau khi được nuôi dưỡng ngoài đường tiêu hóa, thì ở bệnh xuất hiện rối loạn hoạt động cơ bắp. Dung dịch dinh dưỡng không có selen được đưa vào cơ thể qua đường tĩnh mạch, và phần còn lại của nguyên tố này trong cơ thể được thải ra ngoài cùng với nước tiểu, nên việc thiếu selen là không thể tránh khỏi, mặc dù chưa tới mức nguy hiểm. Tình trạng bệnh nhân xấu đi, buộc bác sĩ phải kiểm tra hàm lượng selen trong máu người bệnh. Việc phân tích đã xác nhận chuẩn đoán đó là chính xác: gần như không có nguyên tố selen trong máu người bệnh. Người ta lập tức quyết định đưa vào cơ thể bệnh nhân chất dễ đồng hóa selen – methionin và chỉ sau mấy ngày, hiện tượng rối loạn cơ đã biến mất.
Chứng minh trên đây đã cho phép kết luận dứt khoát, rằng selen là một vi lượng cơ bản.
Phần 22. Selen không thích cực đoan
Kết quả tác động của selen đến người và súc vật phụ thuộc vào số lượng của nó trong cơ thể. Nếu thiếu nó, như bệnh Kêsan đã cho thấy, sẽ dẫn đến tử vong; song cũng không kém phần nguy hiểm khi sử dụng quá liều: trong trường hợp này selen trở thành chất độc.
Độc tính của selen
Bất hạnh của Marco Polo
Selen buộc con người phải nói đến mình từ lâu, trước khi Berxelius phát hiện ra nó. Cứ cho là nó vô danh, nhưng cũng đã bắt gặp trong hàng loạt bản thảo cổ và tư liệu lịch sử. Trong nhật ký đi đường của Marco Polo (năm 1296) đã kể về cuộc du hành của ông đến Trung Quốc qua con đường tơ lụa nổi tiếng. Chuyến đi dài, nguy hiểm và rất mệt mỏi, buộc ông phải tạm nghỉ và lưu lại cả năm ở Quảng Tây, Trung Quốc. Vài tháng sau ông thấy những con ngựa của mình bị gầy yếu đi, sau đó mất móng và cuối cùng suy nhược, thậm chí không thể đi lại được để gặm cỏ. Marco Polo cố tìm nguyên nhân của hiện tượng khó hiểu này, đã để một thời gian dài, quan sát những con vật tội nghiệp và không biết rằng, không giống với những con ngựa bản địa, chúng đã ăn một loại cây mọc đầy trên các bãi cỏ chăn thả ở địa phương, đó chính là những cây đậu ván dại Astragalus. Biết thì đã quá muộn: con ngựa cuối cùng cũng đã chết rồi.
Phải chờ đến hơn năm thế kỷ sau mới có câu trả lời cho điều khó hiểu nói trên: những con ngựa của Marco Polo chết vì trong cây đậu ván dại có chứa một lượng lớn selen. Thực chất là đất vùng phía tây Trung Quốc có quá nhiều selen và một số cây cỏ đã tích chất đó với một tỷ lệ nguy hiểm, làm cho động vật ăn vào sẽ chết.