Lão hóa tế bào

Các tế bào hậu gián phân mất khả năng phân chia, sự liên kết synapsis
Sau khi thực hiện sứ mệnh của mình, các tế bào hậu gián phân đã bị mất khả năng phân chia. Nơron, tế bào đặc biệt của hệ thần kinh là một thí dụ có tính cổ điển.
Quan hệ giữa các nơron thần kinh được bảo đảm bởi “cánh tay” dài, độc đáo – sợi trục, hiện hữu trong mỗi tế bào thần kinh. Sự liên kết như vậy được gọi là synapsis (khớp thần kinh). Số lượng những liên kết nói trên ít dần theo tuổi tác. Tại sao ư? Việc nghiên cứu toàn diện cho thấy rằng các tế bào theo thời gian dần mất đi cấu trúc liên kết màng của mình. Tế bào dần dần không còn giữ được các cấu trúc ấy trong trạng thái cần thiết và dẫn đến tích lũy những sai lệch, chính xác hơn là sai lệch sắc tố nâu, sắc tố lão hóa mà chất thải có lúc chiếm tới 60% dung tích tế bào. Những đống “chất thải” là hậu quả những quá trình nội tại phức tạp và chúng ta sẽ còn nói tiếp về chuyện này.
Gần mười năm trước, khi bước qua ranh giới tuổi bốn mươi, con người mất đi gần 40000 tế bào thần kinh. Bây giờ những con số như thế mọi người vẫn nghĩ là quá cao. Gần đây, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra, rằng quá trình những tế bào thần kinh chết dần, thực tế đang diễn ra, song quá trình ấy, thứ nhất, chậm hơn lão hóa toàn bộ cơ thể, và thứ hai là có chọn lọc. Nếu ở nhiều vùng của não, các tế bào tổn thất đáng kể thì ở những vùng khác lại khó thấy. Có lẽ, giáo sư Ladixlav Robert đã đúng khi khẳng định trong cuốn sách “Đồng hồ sinh học” của mình, rằng khả năng thể lực giảm sút và khả năng trí tuệ suy sụp có quan hệ đúng hơn là với sự thay đổi chức năng của tế bào thần kinh, chứ không đơn giản chỉ là với sự diệt vong của chúng. Từ toàn bộ các điều đã nói ở trên, có thể kết luận: đồng hồ sinh học trong cơ thể xác định tuổi thọ các tế bào gián phân và hậu gián phân, chúng hoạt động và chỉ giờ hoàn toàn khác nhau.
Lão hóa các bộ phận cơ thể
Tiếp theo câu chuyện ngắn ngủi về cơ chế lão hóa các tế bào, chúng ta chuyển sang nói về các “chi tiết” riêng của cơ thể con người. Các bộ phận sống quan trọng như gan, tim hoặc phổi là tổng hợp các nhóm tế bào được dùng để hoàn thành một chức năng cụ thể nào đó. Tốc độ lão hóa của các bộ phận khác nhau liệu có giống nhau không? Có phải cơ thể chúng ta cũng giống như một cỗ máy, mà trong đó, một số chi tiết lại hao mòn nhanh hơn các chi tiết khác?